Dodatkowe
Starożytność
Filozofia starożytna
Sokrates nauczał metodą pytań i odpowiedzi (majeutyka), Platon rozwinął teorię idei, Arystoteles stworzył podwaliny logiki i etyki. Filozofia grecka ukształtowała myśl europejską…
Dodatkowe
Dodatkowe
Materiały do ustnej, konteksty, dawne układy kanonu i teksty pomocnicze poza głównym rdzeniem.
Starożytność
Dodatkowe
Starożytność
Horacy — wybrane utwory
Wybrane pieśni i ody Horacego wracają do motywów carpe diem, aurea mediocritas i non omnis moriar. Rzymski poeta łączy refleksję filozoficzną z kunsztowną, regularną formą i staje…
Dodatkowe
Starożytność
Król Edyp
Tragedia o królu Teb, który nieświadomie zabił ojca i poślubił matkę. Dramat analizuje nieuchronność losu, winę nieświadomą i granicę ludzkiej wiedzy o sobie samym.
Dodatkowe
Starożytność
Odyseja
Epopeja opowiada o powrocie Odyseusza spod Troi na Itakę. Wędrówka trwa dziesięć lat i prowadzi przez spotkania z cyklopem, Kirke, syrenami i światem zmarłych. Utwór porządkuje…
Średniowiecze
Dodatkowe
Średniowiecze
Boska komedia
Poemat składa się z trzech części: Piekła, Czyśćca i Raju. Dante odbywa wędrówkę przez zaświaty pod opieką Wergiliusza i Beatrycze. Utwór łączy średniowieczny obraz świata z…
Dodatkowe
Średniowiecze
Kronika polska
Najstarsza kronika dziejów Polski napisana po łacinie na początku XII wieku. Gall opisuje początki państwa, rządy Bolesława Chrobrego i czyny Bolesława Krzywoustego. Tekst łączy…
Dodatkowe
Średniowiecze
Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu
Zbiór krótkich opowieści przedstawia świętego Franciszka i jego towarzyszy. Teksty akcentują ubóstwo, prostotę, radość życia i zgodę z naturą. W polskiej szkole utwór służy jako…
Renesans
Dodatkowe
Renesans
Fraszki
Zbiór krótkich utworów pisanych przez Kochanowskiego w Czarnolesie i na dworach królewskich. Autor sięga po anegdotę, refleksję i pointę, komentując życie dworskie, rodzinne i…
Dodatkowe
Renesans
Odprawa posłów greckich
Pierwszy polski dramat humanistyczny — akcja toczy się przed wojną trojańską. Rada trojańska decyduje, czy wydać Helenę, czy wybrać wojnę. Kochanowski tworzy alegorię upadku…
Barok
Dodatkowe
Barok
Kazania sejmowe
Cykl kazań wydanych w 1597 r., skierowanych do senatorów i posłów Rzeczypospolitej. Skarga wskazuje sześć chorób państwa: prywatę, osłabienie władzy, niezgodę i zaniedbanie…
Dodatkowe
Barok
Pamiętniki
Wspomnienia szlachcica z kampanii wojennych i życia ziemiańskiego. Pasek pisze barwnie, często z humorem, ukazując mentalność sarmatyzmu — dumę rodową, przywiązanie do wiary i…
Dodatkowe
Barok
Sonety (Szarzyński)
Sonet IV i V — religijne liryki o kruchości człowieka wobec Boga i śmierci. Szarzyński łączy barokowy niepokój z mistyczną tęsknotą. Porzucił kalwinizm, by wróci do katolicyzmu —…
Dodatkowe
Barok
Wiersze (Morsztyn)
Morsztyn pisał wiersze erotyczne i dworskie, wzorowane na marinizmie włoskim — pełne konceptów, paradoksów i błyskotliwych pointy. Wiersz „Do trupa" zestawia zakochanego ze…
Oświecenie
Dodatkowe
Oświecenie
Kandyd
Filozoficzna powiastka o naiwnym Kandydzie, który wierzy w optymizm Leibniza mimo kolejnych katastrof. Satyra na wojny, Inkwizycję i metafizykę kończy się słynnym: „trzeba…
Dodatkowe
Oświecenie
Monachomachia
Heroikomiczny poemat o wojnie zakonników toczących spór na pięści w klasztorze. Krasicki kpi z lenistwa, pijaństwa i ignorancji duchownych — tekst był skandalem towarzyskim, bo…
Dodatkowe
Oświecenie
Powrót posła
Komedia polityczna wystawiona w trakcie obrad Sejmu Czteroletniego. Poseł Walery wraca do domu i walczy o uchwalenie Konstytucji wobec oporu konserwatywnej szlachty. Jeden z…
Dodatkowe
Oświecenie
Żona modna
Satyra o małżeństwie ziemianina z kobietą naśladującą obce wzorce obyczajowe. Krasicki opisuje przebudowę dworu, wydatki i zmianę stylu życia gospodarza. Utwór komentuje modę,…
Romantyzm
Dodatkowe
Romantyzm
Dziady cz. IV
Część IV to monodram Gustawa wygłoszony w noc dziadów w domu księdza. Bohater opowiada o nieszczęśliwej miłości i przeżywa kryzys egzystencjalny. Tekst stanowi pomost między…
Dodatkowe
Romantyzm
Grób Agamemnona
Wiersz powstał po wizycie Słowackiego w Mykenach w 1836 r. Refleksja nad grobem wodza przechodzi w ocenę historii Polski i sporów szlacheckich. Utwór zestawia antyk z losem narodu…
Dodatkowe
Romantyzm
Hymn (Smutno mi, Boże...)
Wiersz napisany podczas podróży morskiej do Aleksandrii. Podmiot liryczny wyznaje Bogu tęsknotę za ojczyzną i żal, że nie wywalczy wolności. Utwór jest jednym z najbardziej…
Dodatkowe
Romantyzm
Konrad Wallenrod
Poemat poświęcony Litwinowi wychowanemu przez Krzyżaków, który niszczy zakon od środka. Konrad wybiera podstęp zamiast otwartej walki i płaci za to życiem. Utwór stał się punktem…
Dodatkowe
Romantyzm
Król Olch
Ballada o ojcu pędzącym konno przez noc z chorym synem. Dziecko widzi Króla Olch, ojciec tłumaczy zjawisko racjonalnie. Utwór buduje napięcie między światem nadprzyrodzonym a…
Dodatkowe
Romantyzm
Pani Twardowska
Humorystyczna ballada o szlachcicu, który zawarł pakt z diabłem, a potem próbuje go przechytrzyć. Twardowski odracza wykonanie umowy, odsyłając Mefistofelesa do własnej żony.…
Dodatkowe
Romantyzm
Powrót taty
Ballada o kupcu wracającym do domu przez las i o dzieciach modlących się za jego ocalenie. Zbójcy odstępują od rabunku po słowach najmłodszego syna. Mickiewicz buduje opowieść o…
Dodatkowe
Romantyzm
Romantyczność
Wiersz przedstawia Karusię rozmawiającą ze zmarłym Jasieńkiem na rynku miasteczka. Spór między ludem a starcem dotyczy tego, czy prawda bierze się z rozumu, czy z wiary i czucia.…
Dodatkowe
Romantyzm
Świtezianka
Ballada o strzelcu, który łamie przysięgę złożoną dziewczynie nad jeziorem Świteź. Bohaterka okazuje się istotą z innego porządku i karze niewierność chłopca. Utwór pokazuje…
Dodatkowe
Romantyzm
Świteź
Ballada o zatopionym mieście nad jeziorem Świteź. Mieszkańcy proszą Boga o ratunek przed najazdem i zostają przemienieni w wodne zioła. Mickiewicz łączy legendę ludową z motywem…
Pozytywizm
Dodatkowe
Pozytywizm
Gloria victis
Nowela o powstańcu 1863 r. Traugutcie — ofierze klęski. Orzeszkowa pisze o tych, którzy przegrali, przywracając ich pamięci chwałę. Tytuł po łacinie: „Chwała zwyciężonym".
Dodatkowe
Pozytywizm
Kamizelka
Nowela o małżeństwie żyjącym w warszawskiej kamienicy. Narrator odczytuje historię choroby i wzajemnego okłamywania się małżonków z tytułowej kamizelki. Prus pokazuje, jak…
Dodatkowe
Pozytywizm
Katarynka
Nowela o mecenasie Tomaszu, który nie znosi ulicznej katarynki. Jego stosunek zmienia się, gdy widzi radość niewidomej dziewczynki słyszącej muzykę z podwórza. Prus zestawia…
Dodatkowe
Pozytywizm
Mendel Gdański
Nowela o starym introligatorze żydowskim mieszkającym w Warszawie. Mendel wierzy w porządek miasta, ale doświadcza przemocy tłumu i zagrożenia wnuka. Konopnicka pokazuje mechanizm…
Dodatkowe
Pozytywizm
Z legend dawnego Egiptu
Nowela filozoficzna opowiadająca o kapłanie Ramzesie i piramidzie — parabola o jednostce i historii. Człowiek jest tylko pyłem wobec cywilizacji, która buduje trwałość z…
Młoda Polska
Dodatkowe
Młoda Polska
Jądro ciemności
Marlow płynie w górę Konga, szukając agenta Kurtza, który stał się bóstwem dla tubylców. Nowela o kolonializmie, psychologicznym upadku człowieka i mroku w samym sercu cywilizacji…
Dodatkowe
Młoda Polska
Moralność pani Dulskiej
Dramat o mieszczańskiej rodzinie, którą rządzi Aniela Dulska. Konflikt wywołuje romans Zbyszka ze służącą Hanką i próba ukrycia skandalu. Zapolska pokazuje różnicę między…
Dodatkowe
Młoda Polska
Rozdziobią nas kruki, wrony…
Nowela o ostatnim powstańcu z 1863 r., zabitym przez Rosjan, którego ciało rozszarpują wrony. Żeromski pokazuje bezsens poświęcenia i obojętność chłopów — gorzka odpowiedź na…
XX-lecie międzywojenne
Dodatkowe
XX-lecie międzywojenne
Proces
Józef K. zostaje pewnego ranka aresztowany bez podania przyczyny i staje przed nieznanym sądem. Kafka opisuje absurd biurokratycznej władzy i poczucie winy bez winy — alegorię…
Dodatkowe
XX-lecie międzywojenne
Szewcy
Dramat o rewolucji, w której szewcy i arystokracja na przemian przejmują władzę, zawsze wpadając w nowy absurd. Witkacy krytykuje utopijna wiarę w postęp i demaskuje mechanizmy…
Wojna i Okupacja
Dodatkowe
Wojna i Okupacja
Ludzie, którzy szli
Opowiadanie opisuje marsz więźniów oraz mechanizm odczłowieczenia wpisany w codzienność obozową. Borowski pokazuje doświadczenie graniczne bez patosu i bez prostego podziału na…
Dodatkowe
Wojna i Okupacja
Medaliony
Osiem reportaży literackich opartych na zeznaniach ofiar i świadków Holokaustu. Nałkowska pisze lapidarnie, bez komentarza — fakty mówią same za siebie. Motto: „Ludzie ludziom…
Dodatkowe
Wojna i Okupacja
Opowiadania Tadeusza Borowskiego
Hub zbiera najważniejsze opowiadania obozowe Borowskiego obecne w mapie. Najmocniej pracują tu „Proszę państwa do gazu” oraz „Ludzie, którzy szli”, pokazujące Auschwitz jako…
Współczesność
Dodatkowe
Współczesność
Antygona w Nowym Jorku
Dramat rozgrywa się w nowojorskim Tompkins Square Park i pokazuje grupę bezdomnych migrantów. Anita chce godnie pochować zmarłego partnera, co uruchamia współczesne echo mitu o…
Dodatkowe
Współczesność
Artysta
Miniatura dramatyczna o zwierzętach tworzących cyrkowy numer na oczach dyrektora. Kogut i lis mówią o sztuce, ale decyzję podejmuje głód i układ sił. Mrożek pokazuje zależność…
Dodatkowe
Współczesność
Droga donikąd
Powieść rozgrywa się w Wilnie pod pierwszą okupacją sowiecką. Autor pokazuje rozpad życia społecznego, przemoc polityczną i presję ideologiczną wywieraną na mieszkańców. Tytułowa…
Dodatkowe
Współczesność
Katedra
Opowiadanie science fiction o pielgrzymie przybywającym do świątyni wyrastającej jak żywy organizm. Duchowni tłumaczą zasady miejsca, w którym architektura łączy technikę z…
Dodatkowe
Współczesność
Liryka współczesna
Trzej nobliści i ich poetyckie odpowiedzi na XX wiek. Herbert — etyczny sprzeciw wobec przemocy (Pan Cogito). Szymborska — ironia i zdziwienie wobec codzienności. Miłosz —…
Dodatkowe
Współczesność
Madame
Powieść wraca do realiów warszawskiego liceum z lat 60. Narrator zakochuje się w tajemniczej nauczycielce francuskiego, a prywatna fascynacja staje się zapisem dojrzewania w PRL.…
Dodatkowe
Współczesność
Mała apokalipsa
Powieść rozgrywa się w schyłkowym PRL i śledzi jeden dzień pisarza, którego opozycja namawia do samospalenia pod Pałacem Kultury. Bohater porusza się po Warszawie pełnej absurdu,…
Dodatkowe
Współczesność
Raport o stanie wojennym
Zapis pierwszych miesięcy stanu wojennego powstał z krótkich scen, rozmów i obserwacji ulicy. Autor pokazuje codzienność kontroli, kolejek, pustki informacyjnej i społecznego…